In Duitsland duik je in ondergelopen mijnen: leisteenmijnen in het Sauerland en kalk- en marmermijnen in Saksen. In het Sauerland zweef je langs mijnkarretjes, rails en oude machines, en overal is het water het hele jaar zo'n 7–9 °C, met vaste lijnen en een duidelijke organisatie per mijn. De meeste mijnen staan open vanaf cavern-niveau, een paar vragen full cave, en je duikt er altijd via de exploitant of een club. De kalkmijn van Miltitz ligt bij Meißen, waar de Albrechtsburg boven de Elbe staat, het slot waarin de porseleinmanufactuur van Meißen begon.
Alle mijnen zijn privé. Je koopt een dagpas of meldt je aan bij de club, en je registreert je altijd vooraf.
Papieren: grotbrevet (met CCR ook CCR-cave), duikkeuring, verzekering en logboek. Nuttlar vraagt minstens 100 gelogde koudwaterduiken; zonder papieren geen toegang.
Scooters zijn verboden in Nuttlar, Christine, Schwalefeld en Miltitz, en solo duiken mag niet. In de clubmijnen geen training, verplaats geen lijnen en neem je markers weer mee.
Miltitz is alleen open in de koude helft van het jaar, vooral in het weekend. Duiken dieper dan -30 m meld je daar vooraf aan.
Met water van 7–9 °C duik je met een droogpak met goed onderpak, 2 aparte ademautomaten en 2–3 lampen.
Tips voor veilig en plezierig duiken
Let in mijnen op los gesteente, oude kabels en scherp metaal, roest en silt die snel opwervelt, en luchtbellen met slechte lucht: adem die nooit in. Blijf aan de vaste lijnen.
Gas in het Sauerland: Tauchschule Sauerland vult in Nuttlar (za–zo) en aan de Sorpesee; Felicitas vult als je vooraf boekt. Helium kun je krijgen bij de See im Berg in Brilon-Messinghausen. Vraag naar trimix.
In Saksen is er geen vulstation bij de mijnen; vullen kan in Chemnitz en Dresden. Neem je eigen sofnolime en CCR-spullen mee.
Noodgeval: bel 112. Voor het Sauerland is Gelsenkirchen de dichtstbijzijnde drukkamer, voor Saksen Halle (Saale) of Berlijn. Bel altijd vooraf.
Rustdag: een droge rondleiding in de bezoekersmijn Grube Christiane, de Kalkbergwerk Miltitz of de Felsendome Rabenstein. De See im Berg is een open groeve voor een gewone duik zonder overhead.
Inschattingen voor de planning, check altijd lokaal · Disclaimer
Zo ziet het eruit
Eén video of post per grot; op de pagina van elke grot staan er meer.
Lucht 200/300 bar, nitrox, trimix en O₂ · April–november za–zo 9:00–18:00
Vult op de mijn zelf, in de aanmeldruimte. Prijzen op de mijn: lucht 12 l €7,20, 15 l €9, dubbel 12 l €14,40 (300 bar €21,60), dubbel 18 l €21,60; EAN32 12 l €14,40, dubbel 12 l €20,90; O₂ 40 cft €15, 80 cft €30. Huuruitrusting alleen via de duikschool, niet op de mijn. Eigen compressoren zijn op het terrein verboden.
See im Berg (TauchCenter Bielefeld), Messinghausen
Diemelseestraße, 59929 Brilon (Messinghausen)
Vullen
Lucht 200 en 300 bar · April–november za–zo 10:00–18:00
Opleiding
IANTD
Vulstation bij een open diabaasgroeve (duikmeer tot ~-45 m, dagkaart €30, min. AOWD en 100 duiken). Operator TauchCenter Bielefeld (IANTD-opleidingen). Of je hier kunt vullen zonder in het meer te duiken: navragen.
Vullen alleen na aanmelding vooraf. Hal van ~600 m² met opslag en reparatiewerkplaats; grotduikschool (IART) die ook een gas-blendercursus nitrox/trimix geeft (€350). Losse vullingen zonder te duiken: navragen.
Lucht 200/300 bar, nitrox tot 36 %, O₂ · Wo–do 14:00–19:00, vr 14:00–18:00, za 10:00–17:00, zo 10:00–16:00
Verhuur
Duikuitrusting
Hoofdvestiging van de operator van Nuttlar, met verhuur; zelfde vulprijzen als op de mijn. Handig op woensdag–vrijdag, als de mijn dicht is. Losse vullingen voor bezoekers: navragen.
IANTD Technical Cave Instructor en CCR Cave Instructor (Liberty, rEvo, Inspiration). Een van de instructeurs die de club Scapehander toestaat om in de mijnen Christine en Schwalefeld op te leiden en guidance te geven.
Mobiele duikschool uit Berlijn (sinds 1997), met TDI-cursussen Cavern, Intro to Cave en Full Cave naast technische cursussen tot trimix, in kleine groepen (max. 2 cursisten per instructeur).
Lucht tot 300 bar, zuurstof en helium — navragen · Navragen
Vulstation uit de duikplekkendatabase van dark-team.de (foto uit 2016). Of bezoekers er zonder afspraak kunnen vullen is niet bekend — bel vooraf. ~15 min van de Felsendome, ~50 min van Crottendorf.
Duikschool en shop die het duiken in Miltitz organiseert (cave-opleiding in de mijn); verhuur, onderhoud en revisie van ademautomaten. Miltitz ligt ~30 min verderop.
Mobiele duikschool uit Berlijn (sinds 1997), met TDI-cursussen Cavern, Intro to Cave en Full Cave naast technische cursussen tot trimix, in kleine groepen (max. 2 cursisten per instructeur).
De links naar Booking.com zijn affiliate-links: boek je via zo'n link, dan krijgt DiveTripPlanner een kleine commissie. Jij betaalt hetzelfde.
Praktische info: regels, vullen en noodnummers
Sauerland
Noodgevallen
Noodgeval: bel 112. Drukkamers met spoeddienst (GTÜM-lijst, jan 2025): Knappschafts-Kliniken Gelsenkirchen, Schernerweg 4, 45894 Gelsenkirchen, +49 209 5902 7233 (dichtstbij, ~1¼ u rijden vanaf Bestwig, schatting; vooraf bellen); Universitätsklinikum Düsseldorf, Moorenstraße 5, 40225 Düsseldorf, +49 172 109 91 12 / +49 173 710 66 00 (30 min vooraankondiging); Druckkammerzentren Rhein Main Taunus, Schiersteiner Straße 42, 65187 Wiesbaden, +49 611 192 22 (30 min vooraankondiging). DAN Europe +39 06 4211 5685.
Toegang en regels
Toegang: alle mijnen zijn privé; je duikt alleen via de operator of club. Nuttlar: reserveren verplicht, dagkaart aan de balie van Bergwerktauchen (apr–nov, za–zo 9:00–18:00); volgens X-Ray Mag (2023) max. 12 grotduikers per dag, en in de winter dicht voor overwinterende vleermuizen. Felicitas: dagkaart (€59, ook voor ma–vr) of guidance (€200, twee begeleide duiken met vullingen) online, za–zo 9:00–18:00 en andere dagen in overleg, het hele jaar. Christine en Schwalefeld: aanvraag bij de club Scapehander (scapehander.de), €50 per dag na bevestiging, het hele jaar.
Papieren: grotbrevet (voor CCR ook CCR-cave), duikmedische keuring (Nuttlar max. 2 jaar, Scapehander max. 1 jaar oud), verzekering en logboek (Nuttlar: ≥100 gelogde koudwaterduiken). Zonder papieren geen toegang en geen restitutie (Nuttlar).
Regels: scooters verboden in Nuttlar, Christine en Schwalefeld; geen solo (Nuttlar); in de clubmijnen geen training, lijnen niet verleggen en markers weer meenemen; geen eigen compressoren of aggregaten bij de mijnen.
Gas en vullen
Gas: Tauchschule Sauerland vult op de mijn Nuttlar (za–zo) en aan de Sorpesee in Sundern (wo–zo): lucht 200/300 bar, nitrox tot 36 %, O₂. Felicitas vult na aanmelding (lucht, nitrox, O₂). Helium: TauchCenter Bielefeld aan de See im Berg (Brilon-Messinghausen, apr–nov za–zo 10:00–18:00) noemt lucht 200/300 bar, helium en zuurstof. Losse vullingen en trimix: navragen.
Water en seizoen
Water: 7–9 °C het hele jaar → droogpak, 2 gescheiden ademautomaten en 2–3 lampen.
Veiligheid
Algemeen advies in mijnen: reken op los gesteente, oude kabels en scherp metaal, roest en sediment dat snel opwervelt, schachten en luchtbellen met slechte lucht — adem die nooit in. Blijf bij de vaste lijnen.
Onderweg en in de buurt
Basis: Bestwig voor Nuttlar, Willingen voor Christine en Schwalefeld, Bad Fredeburg voor Felicitas; Brilon en Meschede liggen ertussenin.
Rustdag
Rustdag: de See im Berg (Messinghausen) is een open diabaasgroeve tot ~-45 m zonder overhead (min. AOWD en 100 duiken, €30 per dag); de Grube Christiane in Diemelsee-Adorf is een droge bezoekersmijn (rondleiding ~90 min, 9 °C).
Goed om te weten
Meer mijnduiken in Duitsland: in Saksen liggen het Altes Kalkbergwerk Miltitz, de Felsendome Rabenstein en de Marmorbruch Crottendorf.
Saksen
Noodgevallen
Noodgeval: 112. Drukkamers volgens de GTÜM-lijsten (2025): 24-uurs noodcentra Universitätsklinikum Halle (Saale), Ernst-Grube-Str. 40, 06120 Halle, +49 345 557 4350 (~1,5 u vanaf Chemnitz of Meißen) en Vivantes Klinikum Friedrichshain, Landsberger Allee 49, 10249 Berlin, +49 30 130 231 502; 24 u paraat: Caritas-Krankenhaus St. Josef, Landshuter Str. 65, 93053 Regensburg, +49 941 782 3610; beperkte dienst (werkdagen overdag): Oxytrans Baromedizinisches Zentrum Hof, Pirk 20 A, +49 9292 91081. Bel altijd eerst. DAN Europe +39 06 4211 5685.
Toegang en regels
Toegang: deze drie mijnen duik je alleen via de exploitant of club. Miltitz: alleen via Tauchtreff Dresden (aanmelden per mail); Felsendome Rabenstein: Tauchschule Sachsenluft; Crottendorf: duikclub Crottentaucher e.V. Meld je altijd vooraf aan.
Papieren (Miltitz, regels 2023): minimaal AOWD met 75 duiken, waarvan aantoonbaar 2 nachtduiken en 2 ijs- of grotduiken; een grotbrevet heeft de voorkeur. Zonder grotbrevet is je duik een proefduik ('Schnuppertauchen'), altijd begeleid. Met grotbrevet maar voor het eerst in Miltitz word je zonder meerprijs begeleid als het personeel het toelaat (mededeling okt 2026). De duikleider ter plekke controleert aanmelding en aanbetaling, logboek, duikmedische keuring, verzekering en brevet.
Gas en vullen
Gas: bij de mijnen is geen vulstation. Chemnitz: Füllstation Chemnitz (lucht tot 300 bar, O₂, helium) en Sachsenluft (lucht). Dresden: Tauchtreff Dresden (lucht tot 300 bar, nitrox en trimix). In Meißen staat Tauchschule Abyss (Großenhainer Str. 26) op 200bar.de als vulstation — actuele status onbekend. Sofnolime of CCR-support is niet bekend — neem het zelf mee.
Water en seizoen
Seizoen en water: Miltitz op vaste weekenden van september tot en met april; het rooster komt in juli/augustus via de mailinglijst van Tauchtreff Dresden (of op aanvraag). Felsendome en Crottendorf het hele jaar op afspraak. Het mijnwater is ~8 °C: droogpak met goed ondergoed.
Onderweg en in de buurt
Basis: Chemnitz ligt centraal (Rabenstein ~15 min, Miltitz en Crottendorf elk ~1 u). Voor Miltitz Meißen (~15 min) of Dresden (~30 min); voor Crottendorf Annaberg-Buchholz (~20 min).
Rustdag
Rustdag: rondleidingen in het Kalkbergwerk Miltitz (apr–dec, zon- en feestdagen 13:30) en in de Felsendome Rabenstein (dagelijks 10:00–17:00).
Toegang: in de Blauhöhle duikt de Arbeitsgemeinschaft Blautopf, een team van grotduikers uit de regio; de Wimsener Höhle is een toeristengrot waar je de eerste 70 m per boot bezoekt. Geen bron beschrijft toegang voor andere duikers.
Gas en vullen
Gas: geen vulstation gevonden bij deze grotten.
Water en seizoen
Water: de Blautopf geeft gemiddeld 2160 l/s en bij hoogwater tot 32.000 l/s; de vernauwing bij de ingang kan alleen bij lage afvoer. In de Wimsener Höhle is het water 7–8 °C.
Onderweg en in de buurt
Reizen: de Blautopf ligt in Blaubeuren, bij Ulm; de Wimsener Höhle bij Hayingen, ~3 km ten noorden van Zwiefalten.
Nieuws
Nieuwsberichten waarin een van de grotten in deze regio genoemd wordt, automatisch verzameld en niet door ons gecontroleerd.
Toegang en regels veranderen: check vlak voor je trip wat er lokaal geldt. Bron: GDELT Project en de nieuwsfeeds van duikbladen.
Automatisch gezocht, laatst op 22 nov 2026.
Plan een grotduiktrip: Duitsland
Vul je team in, met brevetten, gas en configuraties, en zie meteen welke grotten passen. Met rijtijden vanaf je verblijf, vulstations en een AI-instructeur die meedenkt.